DHCP nedir?

DHCP (İngilizce Dynamic Host Configuration Protocol, yani Dinamik İstemci Ayarlama Protokolü), bir TCP/IP ağındaki makinelere IP adresi, ağ geçidi veya DNS sunucusu gibi ayarların otomatik olarak yapılması için kullanılır. Günümüzde neredeyse tüm ev ve halka açık ağlarda kullanılmaktadır, ofis veya daha kontrollü bir bağlantı sağlanan yerlerde ise statik IP adresi tercih edilir.Genelde ıp adresi dağıtmak için kullanılırlar.

Windows 2003 Serverda DHCP Kurulumu ve Yapılandırması
Kurulum ingilizce windows esas alınarak anlatılacaktır.Elimden geldikçede türkçe karşılıklarını vermeye çalışacağım.
Öncelikle DHCP servisini kuralım ilk olarak control panel(denetim masası)’i açıyoruz.Oradan Add or Remove Programs ( Program Ekle/Kaldır ) seçeneğini seçip windows component ( windows bileşenleri) sekmesini seçiyoruz.Açılan yeni kutuda Network Compenents ( Network Bileşenleri )’ni seçerek oradan Dinamic Host Confirigation Protokol –DHCP’yi seçerek.Gerekli yönergeleri takip ederek kurulumu tamamlıyoruz.

Kurulum işlemi sorunsuz tamamlandıktan sonra.Start(Başlat) çubuğundan All programs Administrative tools Sekmesinden DHCP servisini başlatıyoruz.

Eğerki DHCP sunucunuz otomatik olarak başlatılmamışsa DHCP serverınızın üzerine klikleyerek all tasktan start yönergesiyle başlatabilirsiniz.Herşey Buraya Kadar Tamam Varsayıyoruz.
Karşımıza böyle bir ekran gelecektir.Buradan sonrası tamamen şirket planlamasıyla ilgili olacak şekilde ayarlanmalıdır ama biz küçük çaplı bir şirketimiz olduğunu varsayarak DHCP mizi yapılandıracağız.
Bunu için;
1-) 50 Adet Client
2-) 5 Printer( Rezervation IP için Gerekli Olacak )
3-) 1 VPN Client Esas Alınarak Anlatılacaktır.

DHCP’yi yapılandırmadan önce gerekli olacak bi kaç bilgiden bahsedelim.( Yeri Geldikçe Diğer Açıklamalarda Yapılacaktır.)

Scope : Scope dhcp için dağılması gereken IP aralıklarını türlerini kısacası hangi IP havuzundan kaç adet dağıtılacağı bunlardan kaçının rezervation IP olduğunu kaç tanesin VPN’ler için olduğunu belirleyen bir kural yapısı olduğunu söylemekte yarar var.Ayrıca hangi ayarlar IP istenilen clienta gönderilecektir onunda ayarlarını scope’lar üzerinden gerçekleştireceğiz.( Bir nevi DHCP nin group policy’si diyelim )

DHCP serverımız başladıktan sonra ilk scope’umuzu yaratmaya geldi sıra.
Serverin üzerine kliklenerek ( ki ben DHCP diye bir server kurdum.DHCP serverına sağ klik atılarak açılan menu kutusundan new scope seçeneğini seçiyoruz.

Şekildede görüldüğü gibi ben adını “SA531345COP”  diye tanımladım burada herhangi bir zorunluluk yoktur isteyen istediği adı verebilir.

Burayıda sorunsuz geçtiğimizi varsayarak Next butonu ile diğer aşamaya geçiyoruz.Unutmadan da söyleyelimki burada yapılandırdığımız yapılandırma daha sonra manuel müdahale sonucuda değiştirilebilir.

Bu aşamada ise Start IP adress sekmesi DHCP serverımızın Dağıtacağı IP adreslerinden en baştakini En IP adress ise en son IP adresini belirtecektir.Biz buraya 50 adet clientımız olduğunu varsayarak 50 IP adresi bize yetecektir.Ben printerlarıda bu havuzdan alması için ve 5 yeni client olabilir mantığı ile 60 veriyorum.( Not : İlerde Yeni clientlar gelmesi olasılığınıda hesaba katarak bu sayıyı arttırmak en mantıklı seçenektir.C sınıfı bir IP adresinde en fazla dağıtılabilecek IP sayısı 254 le sınırlıdır fakat private(özel bir ağ yapınız varsa ve buda dışarı(Internet vs.) kapalı ise kendi private IP lerinizle bu sayıyı arttırsınız ( Subnet Maskesini 24 bit yerine 16 bit kullanmak gibi ) Lenght sekmeside bizim Subnet maskemizin kaç bit olacağını belirtir ki buda alttaki subnet maskla ( 255.255.255.0 olarak görünen ) eşdeğer oranda değişir.

Bu adımıda tamamladıktan sonra Next Butonu ile geçerek diğer aşamaya geliyoruz.

Add exclusions sekmesinde ise IP havuzumuzun içerisinde hazırda bulunsun fakat dağıtılmasın diye ibare ettiğiniz İpler bulunabilir.Örneğin 192.168.1.55 nolu bir print serverınız var ve bu sürekli açık olmayan bir server olsun.Clientların bir IP’yi almalarını bu şekilde engelleyebiliriz. ( Gerçi olayın kira süreleri falan var daha ama biz en kötü ihtimali göze alarak planlıyoruz ) Bu işlemide sorunsuz hallettiysek Next butonu ile diğer aşamaya geçebiliriz.

Bu aşamada ise bizden IP adresi isteyen clientlara o IP adresini kaç gün tutacağını belirten kira kontratı olarak düşünebiliriz.8 gün boyunca bir client bu IP yi kullansın diyerek Network trafiğini az da olsa kısabiliriz. Çok fonksiyonel bir ayarda yapabiliriz.5 gün 4 saat 20 dk vs…

Bu aşamada ise scope için diğer ( wizard da yapılmayan ) ayarlamaları şimdi mi yapmak yoksa daha sonra mı yapmak istediğimiz soruluyor ki ben şimdi yapmayı tercih ettiğimizi varsayıyorum. Next butonu ile bir sonraki yapılandırmaya geçiyoruz.

Bu yapılandırmada ortamda bi ROUTER varsa Client’lara bu routeri otomatik olarak bildirmesini istiyebiliriz.Resimdeki gibi router IP adresini gireriz. Bu adımıda tamamladıktan sonra Next Butonu ile geçerek diğer aşamaya geliyoruz.

Bu aşamada ortamda bi Domain yada DNS Server varsa IP adresini Client’lara bildirebiliriz.Bu adımıda tamamladıktan sonra Next Butonu ile geçerek diğer aşamaya geliyoruz.

Bu aşamada ortamda WINS Server varsa Client’lara WINS Server IP’sini bildirebiliriz.Bu adımıda tamamladıktan sonra Next Butonu ile geçerek diğer aşamaya geliyoruz.

Son aşamadada Oluşturduğumuz SCOPE ‘un aktif olup olmayacağını soruyor. Biz aktif edip next ve FINISH butonuyla scope muzu oluşturuyoruz.

Şimdi genelde büyük çaplı firmalarda kullanılan sistemlerde router yardımıyla iki farklı bölgelerdeki clientlar aynı subnet içerisindeymiş gibi gösterilebilir. Bu yüzden Ankara daki firmamızda 50 bilgisayar İstanbul firmamızda 30 bilgisayar var olduğunu varsayarsak ve İstanbul’daki bilgisayarlara da kurduğumuz DHCP den IP alınmasını istiyorsak buradan routerımızın IP adresini girerek etkinleştirebiliriz. ( ki bu uygulama diğer subnete DHCP relay Agent Kurulumunu Gerektirir )

Karşımıza Gelen Bu ekranda adress pool bize dağıtılacak IP havuzumuzun başlangıç noktasını bitiş noktasını ve rezerve edilmiş IP adreslerini gösterir. Resimde de görüldüğü gibi bizim IP havuzumuz 192.168.1.1 den 192.168.1.60’a kadardır. Ve 192.168.1.55 nolu IP adresini de hayali ve kapalı print serverımız için iptal ettiğimiz görülüyor. Diğer seçeneklerde adlarından da bilineceği gibi
• Adress Leases: DHCP serverımızdan IP alan clientların kira süreçlerini gösterir.
• Rezervations: DHCP server tarafından dağıtılması özellikle istenen makineler için kullanılır.( bu işlemi gerçekleştirmek için IP dağıtılacak makinenin MAC adresinin bilinmesi zorunludur.)
• Scope Options: Bu kısımda ise DNS, WINS benzeri diğer servislerin bulunduğu IP adları ve yapılandırma bilgileri bulunur.

Bu aşamadan sonra standart kurulum bitmiş ve DHCP serverınızı şirketimizde kullanabiliriz. Şimdi ise rezerve IP adreslerine ve diğer clientlara verilecek IP adreslerine geldi sıra.
MANUEL YAPILANDIRMA
Başlangıçta IP havuzumuzu genişletelim. Bunun için kurmuş olduğumuz Scope’un üzerine sağ klik atarak properties seçeneğini seçiyor oradan da karşımıza gelen ve sanıyorum ki artık yabancı olmadığımız ibarelerin bulunduğu diyalog kutusuna gereken müdahaleleri yapıyoruz.

Gelelim rezerve IP yapılandırmasına
Scope’umuzu açarak oradaki alt menülerden reservations menüsüne sağ klik atarak new reservations seçeneğini seçerek başlıyoruz. Burada ilk kutucuk rezervasyonun adını belirler ve istenilen ad girilebilir. İkinci kutuda ise rezervasyon yapılan clienta verilecek IP adresini yazıyoruz. Üçüncü kısım ise bu clientımızın MAC ( MAC adresleri her network kartı için ayrı ve eşsizdir ) En alttaki description sekmesine ise gereken açıklama yapıldıktan sonra rezervasyon işlemimizi tamamlamış olacağız ve sizlerde göreceksiniz ki var olan bir MAC adresi yazar ve DHCP olarak da kurulan serveri gösterirseniz sizin belirlediğiniz IP adresini alacaktır.
İşte yaptığımız rezerve işlemi

VPN clientlarımız içinde rezerve işlemi aynı yöntem yardımı ile gerçekleştirilebilir.Sadece yapılması gereken VPN server için rezerve bir IP adresi yapılandırmak geri kalan işlemleri gereken IP adreslerini zaten VPN server kendisi alacaktır.

NOT : Bir makinanın MAC acresini öğrenmek için komut satırına arp -a IPADRESI şeklinde komut girdiğimizde makinanın MAC adresini öğrenebiliriz. (Öncelikle bu komutu kullanmadan önce mac adresini öğrenmek istediğimiz makinaya ping atarız ardından arp -a IPADRESI komutunu gireriz.)

ve sonuç aşağıdaki gibi 192.168.1.55 IP adresini Print Server imiz için Rezerve etmiş bulunmaktayız.  Rezerve edilmiş IP adreslerini kullanacak olan Client’lar özel ayarlar yapabiliriz. Bunun için oluşturmuş olduğumuz Rezervin üstünde sağ tıklayarak Configure Options Seçeneğinden özel ayarları gerçekleştirebiliriz..

Sıkça Kullanılan Özel Ayar Kodları;

003 Router

006 DNS Server

015 DNS Domain Name

044 WINS / NBNS Servers

046 WINS / NBT Node Type

060 PXEClient

069 SMTP Services

070 POP3 Servers

Bi Gruba Özel Yada Kişiye Özel Ayar Yapmak İçin

Resimdeki gibi Sağtuş ile Define User Classes Sekmesine tıklanır ve ardından açılan pencereden ADD butonuna tıklanarak ayarlar yapılandırılır. Biz örnek olarak LAPTOP kullanıcıları için bir ayar yapacaz.

Açılan Pencerede Ad olarak “Laptop” Açıklama olarakta “Laptop Kullanıcılarına Özel” girdik. ASCII kısmına “LAPTOP” yazdığımızda ID ve Binary kıssımları otomatik olarak kendisi oluşmaktadır. Ok diyerek işlemi kaydediyoruz.

Oluşturmuş olduğumuz LAPTOP özel adına ait gelişmiş ayarları Scope Option Kısmından yapabiliriz. Örneğin router tanıtma, wins sunucusu tanıtma gibi..

Kullanıcı Tarafından Yapılacak Ayarlar

Aşağıdaki resimde görüldüğü gibi kullanıcı bilgisayarında komut satırı kısmına

ipconfig /setclassid “NETWORK KARTI ISMI” LAPTOP

şeklinde komutu gireriz.

sonuç olarak aşağıdaki resimdende anlaşılacağı gibi Laptop bilgisayarımız

Kullanıcı tarafındaki ayarı iptal etmek için

DHCP Serveri Durdurmak ve Başlatmak için

DHCP Serverin Database Yolu

DHCP Veritabanını Sıkıştırmak İçin

DHCP veritabanını sıkıştırmak için öncelikle DHCP Serverini durdurmak gerekir.Ardından “JETPACK” komutu ile DHCP Sunucusunun veritabanını sıkıştırabiliriz. Bu işlemin artından tabikide DHCP Sunucusunu yeniden başlatmamız gerekir

DHCP Veritabanını Yedeklemek için

Backup sekmesine tıklanır ve açılan pencereden DHCP Sunucusunun yedeğinin nereye kaydedileceğini sorar.(Otomatik olarak DHCP Database yolunun içinde Backup Adlı klasör oluşturur oraya kaydetmek ister)

Yedekten Geri Açmak

Restore sekmesine tıklanır ve açılan pencereden DHCP Sunucusunun yedeğini nereye aldıysak orayı seçeriz.

Seçme işleminin ardından karşımıza aşağıdaki şekilde bir uyarı penceresi çıkacaktır. Açıklaması : Değişikliğin uygulanması için Servis kapatılacak ve tekrar açıkacaktır. Devam etmek istiyormusunuz şeklindeki soruya YES diyerek DHCP Sunucusunun yedeğini açmış oluruz..

DHCP Sunucusu her 60 dakikada bir kendini yedekler. Bu işlemi değiştirmek içinse

İlginizi Çekebilir